Market Programı Nedir? Nasıl Seçilir? İşletmeci Rehberi (2026)
Kısa cevap: Market programı; barkodlu satış, stok, veresiye, kasa raporu ve yazarkasa/e-Arşiv bağlantısını tek yerde toplayan perakende kasa yazılımıdır. Seçerken önce dükkânın tipini (bakkal, manav, kasap, market), kasa sayısını ve internet güvenilirliğini belirleyin; sonra özellikleri, donanım uyumunu ve toplam yıllık maliyeti karşılaştırın.
Market, manav, kasap ya da bakkal açtığınızda ilk aldığınız kararlardan biri kasanın nasıl çalışacağıdır. Raf düzeni, tedarikçi, kira ve personel gibi başlıklar arasında yazılım seçimi genellikle son ana kalır; oysa kasa programı dükkânın her gününe dokunan tek araçtır. Bu rehber market programı nedir sorusunu cevaplıyor, hangi özelliklerin gerçekten işe yaradığını anlatıyor ve satın almadan önce sormanız gereken soruları sıralıyor. Rehber, Liya Market'i geliştiren ekip tarafından yazıldı; bu yüzden bazı yerlerde Liya Market'in yaklaşımına örnek veriyoruz, ama karşılaştırma ölçütleri hangi programı değerlendirirseniz değerlendirin geçerlidir.
Market programı nedir?
Market programı, perakende satış noktasında yapılan işleri bilgisayara, tablete ya da telefona taşıyan yazılımdır. Temel işi şudur: ürünü barkodla okutmak, fiyatı getirmek, ödemeyi almak, stoktan düşmek ve bunu raporlara yansıtmak. Bu çekirdeğin etrafında dükkânın tipine göre ek modüller toplanır.
Tanım olarak şöyle özetlenebilir: market programı; ürün kartlarını, fiyatları, stok hareketlerini, satışları, ödemeleri ve cari hesapları tek veri tabanında tutan, kasada hızlı satışa göre tasarlanmış işletme yazılımıdır. Restoran ve kafelerde kullanılan adisyon programlarından farkı, masa ve mutfak akışı yerine barkod, terazi ve raf mantığına odaklanmasıdır. Restoran ya da kafe de işletiyorsanız bu fark için Liya Adisyon sayfasına bakabilirsiniz; Liya'da ikisi aynı altyapıyı paylaşır ama ekranları farklıdır.
Kâğıt defter ve hesap makinesi düzeninden farkını üç başlıkta toplayabiliriz:
- Hız: Ürün okutulur, toplam anında çıkar. Kasiyer fiyat ezberlemez, toplama yapmaz.
- İzlenebilirlik: Her satış, iade ve fire kayda geçer. Gün sonunda "kasada şu kadar olmalı" bilgisi sistemden gelir.
- Karar desteği: Hangi ürün dönüyor, hangisi rafta bekliyor, hangi gün hangi saat yoğun; bunlar rapora dökülür.
Kimler market programı kullanmalı?
Tek kasalı küçük bir bakkaldan yirmi şubeli bir zincire kadar herkes kullanabilir, ama ihtiyaç aynı değildir. Aşağıdaki tablo dükkân tiplerine göre öne çıkan ihtiyaçları özetliyor.
| Dükkân tipi | En önemli ihtiyaç | Sık yaşanan sorun |
|---|---|---|
| Bakkal / büfe | Sade ekran, veresiye, gün sonu kasası | Defterin kaybolması, kasanın tutmaması |
| Manav | Terazi barkodu, günlük fiyat değişimi, fire | Sabah onlarca fiyatı elle değiştirmek |
| Kasap | Tartılı satış, kilo fiyatı, kurumsal müşteri cari hesabı | Kilo fiyatı değişince terazi ile kasa farkı |
| Orta ölçekli market | Birden çok kasa, kampanya, sayım, SKT | Yoğun saatte kuyruk, rafta tarihi geçen ürün |
| Şarküteri / kuruyemiş | Gramajlı satış, raf ömrü takibi | Kısa raf ömürlü ürünün fark edilmemesi |
| Zincir / çok şubeli | Merkezden fiyat, şubeler arası transfer | Her şubede farklı fiyat ve stok |
Sektöre özel ayrıntılar için manav, kasap ve bakkal-büfe sayfalarına göz atabilirsiniz.
Bir market programında hangi özellikler gerekir?
Özellik listesi uzun olabilir; önemli olan hangilerinin sizin dükkânınızda her gün kullanılacağıdır. Aşağıda temel özellikleri, neden gerekli olduklarıyla birlikte açıklıyoruz.
Barkodlu hızlı satış
Barkodlu satış, market programının kalbidir. Okuyucuyla ürünü okutursunuz, program ürünü ve fiyatı getirir, toplamı günceller. Hız burada iki yerde belli olur: kasiyerin elini klavyeye uzatmadan satış yapabilmesi ve barkodu tanınmayan ürünle karşılaşınca satışı durdurmadan çözebilmesi. Barkodlu satışın ayrıntıları için barkodlu satış programı rehberimizi okuyabilirsiniz.
İyi bir kasa ekranında şunlar bulunur:
- Klavye kısayolları (nakit, kart, iskonto için tek tuş).
- Bekleyen sepet: Bir müşteri cüzdanını arayıp dönerken sıradaki müşteriye geçebilmek.
- Parçalı ödeme: Bir kısmı nakit, bir kısmı kart.
- Para üstü hesabı.
- Aynı ürünü art arda okutunca satır eklemek yerine adedi artırmak.
Terazi barkodu ve tartılı satış
Manav, kasap, şarküteri ve kuruyemişçide ürünlerin çoğu tartıyla satılır. Terazi barkodu, tartılan ürün için teraziden çıkan etikettir; üzerinde ürün kodu (PLU) ile ağırlık ya da tutar bilgisi gömülüdür. Kasada bu etiket okutulunca ürün ve gramaj kendiliğinden sepete düşer. Etiket formatını ve olası hataları terazi barkodu rehberinde ayrıntılı anlattık.
Stok takibi, sayım, SKT ve fire
Stok, paranızın raftaki hâlidir. Program her satışta stoktan düşer; mal kabulde stoğa ekler. Sayım, sistemdeki rakamla raftaki gerçeği karşılaştırır. Son kullanma tarihi (SKT) takibi gıda perakendesinde fireyi azaltan en somut araçtır. Fire kaydı ise çürüyen, kırılan, çalınan ya da vadesi geçen ürünün nedeniyle birlikte yazılmasıdır. Bu başlığı market stok takibi ve SKT yazımızda detaylandırdık.
Veresiye ve cari hesap
Mahalle bakkalının ve esnaf kasabının gerçeği: bazı müşteriler ay sonunda öder. Defterde tutulan veresiye, programda müşteri kartına, limite ve ödeme geçmişine dönüşür. Kısmi tahsilat, hesap ekstresi ve hatırlatma mesajı bu modülün parçasıdır. Kişisel veri içerdiği için KVKK açısından da dikkat gerektirir; konuyu veresiye programı yazımızda ele aldık.
Yazarkasa POS ve e-Arşiv
Perakendede satışın mali olarak kayda geçmesi mevzuat konusudur. Uygulamada kasa programı, yeni nesil yazarkasa POS cihazıyla konuşabilir ve kurumsal müşteriye e-Arşiv ya da e-Fatura kesebilir. Hangi cihazın ve hangi entegratörün gerektiği işletmenizin durumuna göre değişir; bu konuda mali müşavirinizin ve ilgili kurumların (Gelir İdaresi Başkanlığı) güncel düzenlemeleri esastır. Genel çerçeveyi yazarkasa ve e-Arşiv yazımızda anlattık; orada da belirttiğimiz gibi bu bölüm hukuki ya da mali tavsiye değildir.
Kampanya ve indirim
"3 al 2 öde", ikinci ürüne indirim, saatlik fırsat ya da kategori indirimi kasiyerin hafızasına bırakılmamalıdır. Program kuralı tanımlanan tarihte kendiliğinden uygular. Böylece hem hata hem tartışma azalır.
Raporlar
Gün sonu raporu, ürün ve kategori bazında satış, saatlik yoğunluk, personel bazında satış ve brüt kâr, kararlarınızın veri tabanıdır. Alış fiyatını girerseniz program yalnız ciroyu değil kârı da gösterir. Bunun için alış fiyatının düzenli girilmesi gerekir; yoksa rapor eksik kalır.
Çoklu şube ve merkezi yönetim
Birden fazla şubeniz varsa fiyatı tek yerden değiştirmek, şubeler arası stok görmek ve şubeleri karşılaştırmak önem kazanır. Bu konu şube yönetimi yazımızın konusudur.
Bulut mu, yerel kurulum mu, hibrit mi?
Market programı seçerken en az konuşulan ama en çok sonuç doğuran karar mimaridir. Üç temel model vardır.
| Model | Nasıl çalışır | Avantaj | Risk |
|---|---|---|---|
| Yerel (masaüstü) kurulum | Veri dükkândaki bilgisayarda durur | İnternet gerekmez | Yedek ve bilgisayar arızası riski; uzaktan izleme zor |
| Tam bulut | Veri sunucuda; kasa tarayıcıdan çalışır | Her yerden izleme, yedek hazır | İnternet kesilince satış durabilir |
| Hibrit | Kasa cihazda çalışır, veri bulutla eşitlenir | Hem internetsiz satış hem uzaktan izleme | Eşitleme ve çakışma yönetimi iyi tasarlanmalı |
Türkiye'de birçok mahallede internet kopar; bu yüzden hibrit modelin değeri yüksektir. Seçeceğiniz programın internet yokken ne yaptığını mutlaka deneyin. Bunu internetsiz çalışan market programı yazımızda nasıl test edeceğinizle birlikte anlattık. Liya Market tarafında paket sayfasında "internet yokken satış" özelliği listelenir ve ana sayfada bağlantı durumunun ekranda her zaman görüneceği belirtilir; devreye alma sırasında bu davranışı kendi dükkânınızda denemenizi öneririz.
Donanım: programdan önce neye bakmalı?
Program ne kadar iyi olursa olsun, donanımla konuşamıyorsa işe yaramaz. Standart bir market kasası şu parçalardan oluşur:
- Bilgisayar, tablet ya da dokunmatik kasa: Windows ve macOS bilgisayarlarda masaüstü uygulaması, tablet ve telefonda tarayıcı kullanımı Liya Market için mümkündür (ayrıntı için SSS sayfası).
- Barkod okuyucu: Klavye gibi çalışan USB ve Bluetooth okuyucular genellikle sorunsuz çalışır. Kablosuz okuyucuda şarj ve eşleşme takip edilmelidir.
- Fiş yazıcısı: 58 mm ya da 80 mm termal yazıcı; bazı modellerde para çekmecesini de tetikler.
- Para çekmecesi: Genellikle fiş yazıcısına bağlanır ve satış kapanınca açılır.
- Terazi: Manav, kasap ve şarküteri için etiket basan, barkod formatı ayarlanabilir terazi.
- Yeni nesil yazarkasa POS: Mali işlemler için cihaz ve entegrasyon.
- Müşteri ekranı ya da fiyat gör kiosku: İsteğe bağlı.
Donanım listesini satın almadan önce programı satan firmaya sorun: "Şu model barkod okuyucu, şu model yazıcı ve şu terazi ile çalışıyor mu?" Cevabı yazılı alın. Maliyet kalemlerinin toplamı için market programı fiyatları rehberine bakabilirsiniz.
Market programı seçerken 12 soru
Aşağıdaki sorular satış görüşmesinde sorulduğunda programın gerçek kapasitesini ortaya çıkarır.
- Barkodu tanınmayan bir ürünle karşılaşırsam satışı durdurmadan nasıl devam ederim?
- Terazi barkodunu hangi formatlarda okuyabiliyorsunuz (ağırlık kodlu, tutar kodlu)? Ön ek ve hane düzeni ayarlanabiliyor mu?
- İnternet kesilirse satış sürüyor mu, bağlantı gelince satışlar nasıl aktarılıyor, çift kayıt olur mu?
- Aynı anda kaç kasa çalışabilir? Kasa sayısı fiyatı etkiliyor mu?
- Eski programımdan ürün, barkod, fiyat ve veresiye bakiyesi aktarılabiliyor mu?
- Yazarkasa POS ve e-Arşiv için ek ücret var mı, hangi cihaz ve entegratörlerle çalışıyorsunuz?
- Veresiye için limit, kısmi tahsilat ve hatırlatma mesajı var mı?
- Son kullanma tarihi ve fire kaydı programın içinde mi, ek modül mü?
- Fiyatı telefondan değiştirebilir miyim, kasaya ne kadar sürede yansır?
- Kasiyer yetkileri nasıl ayarlanıyor? İade, iskonto ve fiyat değiştirme herkese açık mı?
- Verilerim kimde, nerede tutuluyor? KVKK açısından veri sorumlusu kim, yedekleme nasıl?
- Sözleşmeyi bırakmak istersem verilerimi dışa aktarabilir miyim?
Son soru özellikle önemlidir. Veriniz sizindir; programdan çıkarken ürün listesini, müşteri bakiyelerini ve geçmiş satış raporlarını Excel'e alabilmelisiniz.
Fiyatlandırma modelleri ve toplam maliyet
Market programı fiyatlandırmasında yaygın modeller şunlardır:
- Tek seferlik lisans: Bir kez ödersiniz, ama güncelleme ve destek ayrı olabilir.
- Aylık abonelik: Düşük giriş, uzun vadede toplam maliyet yüksek olabilir.
- Yıllık abonelik: Çoğunlukla yıllık peşin ödeme ve daha sade bütçe.
- Kasa ya da şube başına ücret: Büyüdükçe maliyet artar.
- Komisyon: Satıştan pay alan modeller; perakendede marjlar ince olduğu için dikkatle bakılmalıdır.
Liya Market paketleri yalnız yıllık peşin faturalanır ve fiyatlara KDV dahil değildir; kurulum ücreti ve satış komisyonu yoktur. Paketler Bakkal, Market ve Çoklu Şube olarak üçe ayrılır. Yazının yayın tarihinde sitedeki yıllık tutarlar KDV hariç Bakkal 2.490 ₺, Market 4.490 ₺ ve Çoklu Şube 6.990 ₺ şeklindedir; güncel ve bağlayıcı bilgi için her zaman fiyatlar sayfasına bakın.
Bir paketin ne içerdiğini kısaca şöyle özetleyebiliriz:
| Paket | Kimin için | Kasa / şube | Öne çıkanlar |
|---|---|---|---|
| Bakkal | Tek kasalı bakkal, büfe, küçük manav | 1 kasa, 1 şube | Barkodlu ve terazi barkodlu satış, internetsiz satış, stok, veresiye, raporlar, yazarkasa POS ve e-Arşiv bağlantısı |
| Market | Birden çok kasalı market, kasap, şarküteri | Sınırsız kasa, 1 şube | Bakkal'dakilere ek olarak sayım, SKT ve fire, veresiye SMS, kampanya, fiyat gör ekranı, personel ve yetkiler |
| Çoklu Şube | Zincir ve çok şubeli işletme | Sınırsız şube | Market'tekilere ek olarak merkezden ürün ve fiyat yönetimi, şubeler arası transfer, karşılaştırmalı raporlar, öncelikli destek |
Örnek senaryo: 4 kasalı bir mahalle marketi için karar
Aşağıdaki senaryo kurgusaldır; rakamlar karar mantığını göstermek içindir, gerçek bir müşteriyi anlatmaz.
Bir mahalle marketini düşünelim: üç kasa, bir de şarküteri reyonu, günde ortalama birkaç yüz fiş. İşletmeci üç sorunla karşı karşıya:
- Akşam saatlerinde kasada sıra oluşuyor.
- Süt ürünlerinde tarih geçen ürün çıkıyor.
- Ay sonu veresiye defteri karışıyor.
Karar çerçevesi şöyle işler:
- Kasa sırası için hızlı kasa ve bekleyen sepet gerekir. Üç kasa olduğu için kasa sayısı sınırsız bir paket (örnekte Market paketi) mantıklıdır.
- Tarih sorunu için SKT takibi ve fire kaydı gerekir; bu özellik tek kasalı pakette bulunmayabilir, paket kapsamı kontrol edilmelidir.
- Veresiye için müşteri kartı ve hatırlatma gerekir.
- Donanım: Mevcut barkod okuyucular klavye gibi çalışıyorsa genellikle yeniden alınmaz. Yazıcı ve çekmece uyumu denenir.
- Geçiş: Ürün listesi Excel'den aktarılır, veresiye bakiyeleri açılış bakiyesi olarak girilir.
Böyle bir dükkân için maliyet karşılaştırması yaparken yalnız yazılım bedeline değil, hata ve fire kaybına da bakın. Rafta tarihi geçen bir ürün kutusunun alış bedeli, bir ay boyunca ödediğiniz yazılım payını kolayca aşabilir; ancak bu hesabı kendi fire verinizle yapmanız gerekir. Bu yazıdaki rakamlar örnektir.
Geçiş planı: yeni programa nasıl geçilir?
Kasa programı değiştirmek korkutucu görünür, ama doğru planlanırsa kesintisiz yapılır. Önerilen adımlar:
- Ürün listesini dışa aktarın. Eski programdan barkod, ürün adı, satış fiyatı, alış fiyatı, KDV oranı, birim ve kategori sütunlarıyla Excel alın.
- Listeyi temizleyin. Aynı barkodun tekrarını, boş fiyatları ve yanlış birimleri düzeltin. Tartılı ürünleri ayrı işaretleyin.
- Terazi kodlarını (PLU) netleştirin. Terazide tanımlı ürün kodlarıyla programdaki kodlar aynı olmalı.
- Veresiye bakiyelerini çıkarın. Müşteri adı, güncel bakiye ve limit. Kişisel veri içerdiği için erişimi sınırlı tutun.
- Kurulumu hafta sonu veya sakin bir saatte yapın. Donanımı bağlayın, test satışları yapın.
- Paralel kontrol edin. İlk iki gün gün sonu rakamını hem eski yöntemle hem yeni programla karşılaştırın.
- Personeli eğitin. Kasiyer yetkilerini ve PIN'leri tanımlayın; iade ve iskonto yetkisini herkese vermeyin.
- Tarihi netleştirin. Eski programı hemen kapatmayın; bir iki hafta veriyi okunur tutun.
Liya Market'te kurulum sürecinde ürün listesinin aktarılması ve cihazların birlikte denenmesi sunulur; ayrıntılar SSS sayfasında yer alır.
Sık yapılan 8 hata
| Hata | Sonucu | Önlem |
|---|---|---|
| Yalnız fiyata bakarak seçmek | Gizli donanım ve ek modül maliyeti | Toplam yıllık maliyeti hesaplamak |
| İnternetsiz satışı denememek | İnternet kopunca kasa durur | Fişi kesip bağlantıyı kapatarak test etmek |
| Terazi etiketini kontrol etmemek | Yanlış gramaj ya da ürün | Kurulumda terazi etiketini birlikte okutmak |
| Alış fiyatını girmemek | Kâr raporu anlamsız | Mal kabulde alış fiyatını işlemek |
| Herkese tam yetki vermek | Yetkisiz iskonto ve iade | Personel bazlı yetki ve PIN |
| Yedeği düşünmemek | Veri kaybı | Verinin nerede ve nasıl yedeklendiğini sormak |
| Veresiyeyi kayıtsız bırakmak | Tahsilat takipsiz | Limit ve hatırlatma kullanmak |
| Sözleşme çıkış şartlarını okumamak | Veri esiri olmak | Dışa aktarma hakkını yazılı almak |
Kasiyer yetkileri ve kasa güvenliği
Perakendede kaybın önemli bir kısmı dışarıdan değil, kasa başındaki küçük sızıntılardan gelir: yanlış girilen fiyat, usulsüz iskonto, iadeyle çıkarılan para, kayda geçmeyen satış. Program bunu tamamen engelleyemez, ama görünür kılar. Seçerken şu mekanizmalara bakın:
- Personel bazlı giriş: Herkes kendi PIN'iyle girer; hangi satışı kimin yaptığı raporda görünür.
- Yetki matrisi: İade, satır iskontosu, fiyat değiştirme, fiş iptali ve gün sonu kapatma ayrı ayrı yetkilendirilebilmeli.
- İade kuralları: İade nakit mi kart mı, hangi tutara kadar kasiyer tarafından yapılabilir, üst limitte yönetici onayı ister mi?
- Kayıt izi: Silinen satır, iptal edilen fiş ve değiştirilen fiyat kaydı bırakıyor mu?
- Kasa sayımı: Gün sonunda beklenen nakit ile sayılan nakit farkı raporlanıyor mu?
Liya Market'in Market paketinde personel, PIN ve yetki tanımları listelenir (bkz. özellikler). Bu özelliği demoda kendi senaryonuzla sorgulayın: "Yeni gelen kasiyer fiyat değiştirebilir mi?" sorusunun cevabı kasanızın güvenliği hakkında çok şey söyler.
Raporları nasıl okursunuz?
Program size onlarca rapor sunabilir; bunların hepsini her gün okumanız gerekmez. İşletmeci için üç rutin yeterlidir.
Günlük rutin (5 dakika)
Gün sonu raporuna bakın: toplam ciro, ödeme yöntemlerine göre dağılım (nakit, kart, veresiye), iade ve iptal sayısı, kasa farkı. Kasa farkı sıfır değilse nedenini aynı gün bulun; birkaç gün biriken fark geriye dönük izlenemez.
Haftalık rutin (20 dakika)
En çok satan ve hiç satmayan ürünleri görün. Hiç dönmeyen ürün rafta yer ve para tutuyordur. Fire raporuna bakın: hangi üründe, hangi nedenle kayıp var? Kritik stok listesindeki ürünleri tedarikçiye sipariş edin.
Aylık rutin (1 saat)
Kategori bazında brüt kâr, saatlik yoğunluk ve veresiye yaşlandırmasına bakın. Yoğunluk raporu personel vardiyasını planlamak için, veresiye raporu tahsilat takibi için kullanılır. Brüt kâr raporunun anlamlı olması için alış fiyatlarının güncel girilmesi gerektiğini unutmayın.
| Rapor | Ne zaman | Hangi kararı besler |
|---|---|---|
| Gün sonu | Her gün | Kasa tutarlılığı, günlük ciro |
| Ürün satış sıralaması | Haftalık | Sipariş, raf düzeni |
| Fire raporu | Haftalık | Satın alma miktarı, tarih yönetimi |
| Kategori kârı | Aylık | Fiyat ve marj kararı |
| Saatlik yoğunluk | Aylık | Personel planı |
| Veresiye yaşlandırma | Aylık | Tahsilat, limit kararı |
Eski usulle yeni usulün maliyet karşılaştırması (örnek)
Aşağıdaki hesap kurgusal bir örnektir; kendi rakamlarınızla değiştirmeniz gerekir. Amaç, program maliyetinin neye karşı değerlendirileceğini göstermektir.
Tek kasalı bir bakkal düşünelim. Günlük ortalama fiş sayısı, her fişte kasiyerin elle toplama ve fiyat arama süresi, ay sonu defter derleme zamanı ve olası kayıp kalemlerini şöyle varsayalım:
| Kalem | Eski usul (örnek varsayım) | Programla (örnek varsayım) |
|---|---|---|
| Fiş başına işlem süresi | Uzun: fiyat arama, elle toplama | Kısa: barkod okutma |
| Ay sonu veresiye derleme | Birkaç saat | Dakikalar |
| Fiyat değişikliği | Her ürün tek tek, etiket tek tek | Listeden toplu |
| Stok bitişini fark etme | Raf boşalınca | Kritik stok uyarısıyla |
| Kasa farkı araması | Akşam tahminle | Rapordan |
| Yıllık yazılım bedeli | Yok | Paket bedeli + KDV |
Bu tabloda sayı vermedik çünkü her dükkânın tablosu farklıdır. Kendi hesabınızı yaparken şu sırayı izleyin:
- Bir hafta boyunca kasada günlük fiş sayısını ve sık yapılan hataları not edin.
- Ay sonu defter derlemesi için harcadığınız saati ve saatlik değerinizi yazın.
- Son üç ayda tarihi geçip atılan ürünleri alış bedelleriyle toplayın.
- Yılda kaç kez "stok bitti ama fark edilmedi" dediğinizi ve kaçırılan satışı tahmin edin.
- Bu dört kalemi yıllık yazılım ve donanım bedeliyle karşılaştırın.
Çoğu işletmeci beşinci adımda yazılımın bedelini değil, geçiş zahmetini tartar. Bu yüzden geçişi sade tutan bir kurulum desteği sorun.
Veri güvenliği ve KVKK açısından market programı
Market programı iki tür kişisel veri işleyebilir: müşteri (özellikle veresiye müşterisi: ad, telefon, borç) ve personel (ad, yetki, vardiya). Bu verilerde veri sorumlusu işletmecidir; yazılım sağlayıcısı hizmet için gerekli veriyi işler. Seçerken şunlara bakın:
- Sağlayıcının KVKK aydınlatma metni ve veri işleme koşulları açık mı?
- Her işletmenin verisi birbirinden ayrı mı tutuluyor?
- Müşteri telefonuna SMS gönderiliyorsa bu mesajın dayanağı ve itiraz yolu ne?
- Gereksiz kişisel veri toplamadan çalışabiliyor musunuz? Veresiye müşterisi için yalnız ad ve iletişim bilgisi yeterliyse fazlasını istemeyin.
- Personel çıkınca erişimi anında kapatabiliyor musunuz?
KVKK ile ilgili somut yükümlülükler (aydınlatma, açık rıza, saklama süreleri, VERBİS gibi sicil kayıtları) işletmenizin büyüklüğüne göre değişir. Bu konuda avukatınıza ya da Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun yayınlarına başvurun; bu yazı hukuki tavsiye değildir. Liya Market'in kendi açıklaması KVKK sayfasında yer alır.
Kurulumdan sonraki ilk 30 gün
Programı seçip kurmak işin yarısıdır; asıl fayda alışkanlık oturunca gelir. İlk ayda şu sırayı izlemenizi öneririz.
- İlk hafta: Yalnız satış yapın. Kasiyerler barkod, ödeme ve bekleyen sepet akışını öğrensin. Gün sonu raporunu her akşam kasayla karşılaştırın.
- İkinci hafta: Alış fiyatlarını ve kritik stok seviyelerini girin. Mal kabulü programdan yapmaya başlayın; irsaliyedeki adetle sistemdeki adedi eşleştirin.
- Üçüncü hafta: Veresiye müşterilerini kartlara taşıyın, limit belirleyin. Tartılı ürünlerde terazi etiketi ile kasa fiyatının aynı olduğunu bir kez daha kontrol edin.
- Dördüncü hafta: İlk sayımı yapın. Sistemdeki stokla raftaki stok arasındaki farkı ürün bazında inceleyin; farkın büyük çıktığı ürünler genellikle yanlış birim, tekrarlı barkod ya da kayıt dışı satıştan kaynaklanır.
Ay sonunda kendinize üç soru sorun: Kasa farkı küçüldü mü? Rafta tarihi geçen ürün azaldı mı? Veresiye tahsilatı kolaylaştı mı? Cevaplar "evet" ise program işini yapıyor demektir; "hayır" ise sorun çoğunlukla programda değil, kullanım alışkanlığında (alış fiyatı girilmemesi, mal kabulün atlanması) aranmalıdır. Takıldığınız noktada kurulum ekibinden ya da sağlayıcının destek kanalından yardım isteyin; iyi bir sağlayıcı ilk ay için ek eğitim vermeye açık olur.
Sıkça karıştırılan kavramlar
Market programı ile yazarkasa aynı şey değil. Yazarkasa (ÖKC), satışı mali olarak kayda geçiren cihazdır. Market programı ise stok, cari, rapor ve kasa ekranını yöneten yazılımdır. İkisi birbirine bağlanabilir; böylece satış tutarı yazarkasaya elle yazılmaz.
Barkod okuyucu program değildir. Okuyucu yalnız numarayı klavyeden girilmiş gibi gönderir. Numaranın hangi ürüne ait olduğunu, fiyatını ve stoğunu program bilir.
Etiket fiyatı ile kasa fiyatı aynı olmalı. Raf etiketi, kasa fiyatı ve (varsa) fiyat gör ekranı tek kaynaktan beslenmezse müşteri ile kasiyer arasında "rafta başka yazıyordu" tartışması çıkar. Tek yerden fiyat yönetimi bu yüzden değerlidir.
Ürün kartı ile barkod aynı değil. Aynı ürünün birden çok barkodu (adet ve koli gibi) olabilir. İyi bir program ürün kartına birden çok barkod ve çarpan tanımlamanıza izin verir.
Tartılı ürün ile adetli ürün farklı çalışır. Tartılı ürünün stoğu gramla, adetli ürünün stoğu adetle düşer. Karışık bir ürün listesinde birimleri doğru tanımlamak sayım farklarını önler.
Market programı ile ekosistemdeki diğer ürünler
Market sahipleri çoğu zaman ikinci bir iş kolu açar: dükkânın yanına küçük bir kahve köşesi, büfe ya da kafe. Bu durumda masa ve mutfak akışı gerektiğinde Liya Adisyon kullanılır; ikisi aynı altyapıyı paylaştığı için stok, cari ve raporlar benzer mantıkla çalışır. Müşteriyi geri getirmek için dijital damga ve puan kurmak isterseniz Liya Sadakat ürünü kafe ve küçük işletmeler için tasarlanmıştır. Dükkânınızın yanında yeme-içme hizmeti veriyorsanız LiyaQR ile QR menü ve yapay zekâ garson de seçenektir. Hepsi aynı marka altındadır; ama bir market için çekirdek ihtiyaç, kasa programıdır ve burada yazdıklarımız yalnız ona odaklanır.
Liya Market'e kısa bakış
Liya Market, market, manav, kasap, bakkal ve şarküteri için tasarlanmış hızlı satış programıdır. Özellik listesinde barkodlu satış, terazi barkodu, kısayol tuşlu hızlı kasa, internet yokken satış, stok ve sayım, veresiye ve SMS hatırlatma, kampanya, fiyat gör ekranı, yazarkasa POS ve e-Arşiv bağlantısı, cepten takip, çoklu şube ve raporlar bulunur; ayrıntılar özellikler sayfasında yer alır. Terazi barkodu tarafında etiket biçimi şöyledir: ön ek (varsayılan olarak 27, 28 ya da 29), ürün kodu (PLU, 4–6 hane), ağırlık ya da tutar değeri ve EAN-13 kontrol hanesi. Ön ek ve hane düzeni ayarlardan seçilir. Programın hızlı kasa ekranı klavye kısayollarıyla çalışır ve üç bekleyen sepeti destekler.
Bazı özelliklerin (ör. çevrimdışı satış, SKT takibi, SMS hatırlatma) devreye alma durumunu satın almadan önce demo sırasında kendi dükkânınızın senaryosuyla birlikte görmenizi öneririz. Böylece vitrin metinleriyle gerçek davranışı karşılaştırabilirsiniz. Bunun için sizi arayalım formunu kullanabilirsiniz.
Karar çerçevesi: 5 dakikada hangi paket?
Aşağıdaki akış, paket seçimini kabaca yönlendirir. Kesin karar için ihtiyaçlarınızı satış görüşmesinde teyit edin.
- Tek kasa, tek şube, tartılı satış var, SKT takibi önemli değil mi? Bakkal düzeyinde bir paket yeterli olabilir.
- İkinci kasa açacak mısınız ya da SKT, fire ve sayım şart mı? Market düzeyine bakın.
- İkinci şube planlıyor musunuz, fiyatı merkezden yönetmek istiyor musunuz? Çoklu Şube düzeyi mantıklıdır.
- Bütçeniz kısıtlı ama büyüme planınız var mı? Küçük başlayıp paketi yükseltme koşullarını sorun.
Sonuç: neyi yapmalısınız?
Market programı seçimi bir yazılım alışverişi gibi görünse de aslında dükkânınızın iş akışını yeniden yazmaktır. En sağlam yol şudur: önce dükkân tipinize ve günlük sorunlarınıza göre ihtiyaç listesini çıkarın, sonra yukarıdaki 12 soruyla en az iki programı karşılaştırın, ardından en kritik üç senaryoyu (internet kesilmesi, terazi etiketi, veresiye) demoda canlı deneyin. Toplam maliyeti yazılım artı donanım artı geçiş zamanı olarak hesaplayın ve veri çıkış hakkınızı yazılı alın.
Mevzuat ve vergi konularında (yazarkasa, e-Arşiv, KDV) bu rehberdeki bilgiler genel çerçevedir; işletmenize özel durum için mali müşavirinize ve ilgili kurumlara danışın.
Sıradaki adım için özellikler ve fiyatlar sayfalarına bakabilir, dükkânınıza özel sorular için sizi arayalım formunu doldurabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Market programı nedir, ne işe yarar?
Market programı; barkodlu satışı, stok takibini, kasa kapanışını, veresiyeyi ve raporları tek yazılımda toplayan perakende kasa programıdır. Kasiyerin hızlı satış yapmasını, işletmecinin de rafta ne kaldığını ve günün gerçek kârını görmesini sağlar.
Küçük bir bakkal için market programı gerekli mi?
Defter ve hesap makinesiyle yürüyen bakkalda da fark yaratır; çünkü veresiye, günlük kasa ve stok tek ekranda toplanır. Kasanın tutmama, borcun unutulması ve ürünün bitmesine geç kalınması gibi sızıntılar azalır. Tek kasalı bir dükkân için sade bir paket yeterlidir.
Market programında hangi özellikler olmazsa olmaz?
Barkodlu hızlı satış, stok takibi, veresiye ya da cari hesap, gün sonu raporu ve yazarkasa POS ile e-Arşiv uyumu temel beşlidir. Manav ve kasap için terazi barkodu, birden çok kasalı marketler için de eşzamanlı kasa ve kampanya kuralları eklenir.
İnternet kesilince market programı çalışmaya devam eder mi?
Bu özellik programa göre değişir; bulut tabanlı bazı programlar internet gidince satış yapamaz. Seçerken çevrimdışı satışın gerçekten desteklenip desteklenmediğini, satışların bağlantı gelince nasıl eşitlendiğini sorun. Liya Market paketlerinde internet yokken satış listelenir.
Market programı ne kadara mal olur?
Maliyet yazılım bedeli ile donanımın toplamıdır: barkod okuyucu, fiş yazıcısı, para çekmecesi ve gerekirse terazi. Liya Market paketleri yıllık peşin faturalanır ve KDV hariçtir; güncel tutarlar fiyatlar sayfasındadır. Donanım ayrıca hesaplanır.
Eski programımdaki ürün listesini yeni programa aktarabilir miyim?
Çoğu program Excel ile ürün, barkod ve fiyat aktarımı sunar. Geçişte asıl dikkat edilecek nokta barkodların, kilo fiyatlarının ve veresiye açılış bakiyelerinin doğru taşınmasıdır; geçişi hafta sonu yapıp bir iki gün iki sistemi paralel kontrol etmek güvenlidir.